Από τις 2 Αυγούστου 2026, οι διατάξεις του άρθρου 50 του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act) εισάγουν νέες υποχρεώσεις διαφάνειας σχετικά με τη χρήση συστημάτων AI και το περιεχόμενο που παράγεται από αυτά. Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη που αφορά άμεσα και τον χώρο της διαμεσολάβησης, όπου η εμπιστευτικότητα και η αξιοπιστία αποτελούν θεμελιώδεις αρχές της διαδικασίας.
Η ratio του άρθρου 50 έγκειται στην ευθύνη των παρόχων συστημάτων ΑΙ να ενημερώνουν τα φυσικά πρόσωπα – χρήστες όταν αλληλεπιδρούν με ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ή όταν ένα κείμενο, μια εικόνα ή άλλο περιεχόμενο έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί με τη βοήθειά της. Αντίστοιχη υποχρέωση ενημέρωσης του κοινού έχουν και οι φορείς εφαρμογής συστηματων ΑΙ. Σύμφωνα, μάλιστα, με τη Σκέψη 61 του Προοιμίου του Κανονισμού, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που προορίζονται να χρησιμοποιούνται από φορείς εναλλακτικής επίλυσης διαφορών (ADR) για τους σκοπούς αυτούς θα πρέπει να χαρακτηρίζονται ως συστήματα υψηλού κινδύνου, εφόσον τα αποτελέσματα των σχετικών διαδικασιών παράγουν έννομα αποτελέσματα για τα μέρη. Για αυτόν τον λόγο η διαφάνεια στις περιπτώσεις χρήσης ΑΙ σε διαδικασίες ADR κρίνεται επιτακτική.
Παρ’ όλα αυτά, κατά τη διάρκεια της διαμεσολάβησης, η οποία διέπεται από την αρχή της εμπιστευτικότητα, η εκπλήρωση των υποχρεώσεων διαφάνειας του άρθρου 50 δεν αρκεί από μόνη της για να προστατεύσει τις πληροφορίες που διακινούνται στις συνεδρίες.
Για παράδειγμα, ένα έγγραφο μπορεί να φέρει τη σωστή επισήμανση ότι δημιουργήθηκε με τη βοήθεια AI, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα, το εμπορικό απόρρητο και οι εμπιστευτικές επιχειρηματικές πληροφορίες ή οι ευαίσθητες λεπτομέρειες μιας διαφοράς που ενδεχομένως εισήχθησαν σε ένα εξωτερικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης. Με άλλα λόγια, η διαφάνεια εξηγεί πώς δημιουργήθηκε ένα αποτέλεσμα, ενώ οι κανόνες για την προστασία δεδομένων διασφαλίζει ότι οι πληροφορίες που δεν έπρεπε να αποκαλυφθούν παραμένουν προστατευμένες.
Γι’ αυτό, η συζήτηση γύρω από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη διαμεσολάβηση μετατοπίζεται σταδιακά από το ερώτημα «χρησιμοποιούμε AI;» στο ουσιαστικότερο «χρησιμοποιούμε AI με ασφαλή, υπεύθυνο και διαφανή τρόπο;». Σε περίπτωση αξιοποίησης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, οι διαμεσολαβητές καλούνται να ενημερώνουν τα εμπλεκόμενα μέρη, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια της διαδικασίας και τη δυνατότητα λογοδοσίας σε περίπτωση ελέγχου ή αμφισβήτησης συγκεκριμένων ενεργειών. Παράλληλα, με τον τρόπο αυτό προστατεύεται και ενισχύεται η εμπιστοσύνη που τα μέρη έχουν εναποθέσει στο πρόσωπό τους.
Το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι απλώς να γνωστοποιείται η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά να διασφαλίζεται ότι τα δεδομένα έχουν προστατευθεί πριν από οποιαδήποτε επεξεργασία μέσω AI. Η υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας στη διαμεσολάβηση δεν ξεκινά από την επισήμανση του παραγόμενου περιεχομένου, αλλά από την προληπτική θωράκιση της εμπιστευτικότητας των μερών.
Το Άρθρο 50 αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Για τη διαμεσολάβηση, όμως, η συμμόρφωση δεν τελειώνει στη διαφάνεια. Ξεκινά από την προστασία της εμπιστοσύνης και εχεμύθειας που τα μέρη εναποθέτουν στη διαδικασία.
Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο του Κανονισμού EU AI Act εδώ.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily