Η απόφαση 6356/2025 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών αποτελεί μία ιδιαίτερα σημαντική και σύνθετη κρίση στο πεδίο της διεθνούς εμπορικής διαιτησίας και των συνεπειών της στην ελληνική έννομη τάξη. Το Δικαστήριο επιλήφθηκε της αγωγής του Ελληνικού Δημοσίου, με την οποία ζητούσε την ακύρωση διαιτητικής απόφασης που εκδόθηκε υπό τον Κανονισμό Διαιτησίας του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου (ICC), και καταδίκαζε το Δημόσιο στην καταβολή υπέρογκου χρηματικού ποσού προς γερμανική εταιρεία στο πλαίσιο σύμβασης προμήθειας πολεμικών αρμάτων.
Παρά το γεγονός ότι το Ελληνικό Δημόσιο επέλεξε να κινηθεί πολλαπλά, καταθέτοντας τρία διακριτά δικόγραφα, ήτοι αγωγή ακύρωσης της διαιτητικής απόφασης του ICC, αίτηση αναστολής εκτέλεσής της και αίτηση ανάκλησης συντηρητικής κατάσχεσης εις χείρας τρίτου, το Τριμελές Εφετείο προέβη στη συνεκδίκαση όλων, αναδεικνύοντας την ανάγκη ενιαίας προσέγγισης.
Πρώτον, με την αγωγή ακύρωσης της διαιτητικής απόφασης το Ελληνικό Δημόσιο ισχυρίστηκε ότι το διαιτητικό δικαστήριο υπερέβη την εξουσία του, ότι παραβιάστηκαν διατάξεις δημόσιας τάξης και ότι εφαρμόστηκε εσφαλμένα η Οδηγία 2000/35/ΕΚ. Πιο συγκεκριμένα, το Δημόσιο υποστήριξε ότι το άρθρο 346 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκλείει την εφαρμογή της Οδηγίας 2000/35/ΕΚ για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές. Ωστόσο, το Εφετείο, ακολουθώντας πιστά τη νομολογία του ΔΕΕ, τόνισε ότι το άρθρο 346 πρέπει να ερμηνεύεται στενά, να εφαρμόζεται εξαιρετικά και δεν επιτρέπει στα κράτη‑μέλη να αποκλείουν αυθαίρετα την εφαρμογή κανόνων της Ένωσης. Μάλιστα, το Δικαστήριο σημείωσε ότι, παρότι η σύμβαση αφορά άρματα μάχης, αυτό δεν σημαίνει ότι αγγίζει ζωτικά συμφέροντα εθνικής ασφάλειας κατά τη σχετική νομολογία του ΔΕΕ περί ερμηνείας του άρθρου 346 ΣΛΕΕ. Έτσι, η σύμβαση μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της γερμανικής εταιρείας χαρακτηρίστηκε εμπορική, τα επίδικα ζητήματα καθαρά οικονομικά και κατ’ επέκταση δεν επηρεάζονταν οι θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους. Κατά συνέπεια, δεν δικαιολογείται η επίκληση του άρθρου 346 ΣΛΕΕ και εφαρμόζεται κανονικά η Οδηγία 2000/35/ΕΚ, η οποία καλύπτει εμπορικές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και δημοσίων αρχών, ακόμη και σε συμβάσεις προμήθειας στρατιωτικού υλικού όταν τα επίδικα ζητήματα είναι οικονομικά. Το Τριμελές Εφετείο Αθηνών, λοιπόν, επικύρωσε τη διαιτητική απόφαση.
Δεύτερον, ως προς την αίτηση αναστολής εκτέλεσης της διαιτητικής απόφασης, αυτή απορρίφθηκε ως άνευ αντικειμένου, καθώς, εφόσον η κύρια αγωγή ακύρωσης απορρίφθηκε, δεν υπήρχε πλέον λόγος να εξεταστεί η αναστολή. Εξάλλου, είχε πια εκλείψει το έννομο συμφέρον του Ελληνικού Δημοσίου.
Τρίτον, σχετικά με την αίτηση ανάκλησης της συντηρητικής κατάσχεσης εις χείρας τρίτου, το Τριμελές Εφετείο έκανε δεκτό το αίτημα του Ελληνικού Δημοσίου και προχώρησε στην πλήρη άρση του επιβληθέντος μέτρου. Από την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών κρίθηκε ότι δεν συνέτρεχε ούτε επείγουσα περίπτωση ούτε επικείμενος κίνδυνος για τη γερμανική εταιρεία, κατά την έννοια των άρθρων 682 επ. του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, δεδομένου ότι το Ελληνικό Δημόσιο διαθέτει σημαντικό αποθεματικό και περιουσία ώστε η ικανοποίηση της απαίτησης της καθ’ ής να μην κινδυνεύει. Επιπλέον, η κατάσχεση είχε επιβληθεί επί του Ενιαίου Λογαριασμού Θησαυροφυλακίου στην Τράπεζα της Ελλάδος, από τον οποίο εκτελούνται ανελαστικές και κρίσιμες κρατικές δαπάνες, όπως μισθοί, συντάξεις, εισφορές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, δαπάνες δημοσίων επενδύσεων και εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Το Δικαστήριο δέχθηκε ότι η διατήρηση της κατάσχεσης προκαλούσε σημαντικές δυσχέρειες στη λειτουργία του κράτους και επηρέαζε ειδικούς δημόσιους σκοπούς, ενώ δεν ήταν αναγκαία για τη διασφάλιση της απαίτησης της εταιρείας. Ενόψει αυτών, και λαμβάνοντας υπόψη ότι η μη καταβολή του ποσού από το Δημόσιο δεν είχε παρελκυστικό χαρακτήρα αλλά συνδεόταν με τις εκκρεμείς ένδικες διαδικασίες, το Εφετείο κατέληξε στην ανάκληση της συντηρητικής κατάσχεσης.
Συνολικά, η απόφαση 6356/2025 αποτελεί ακόμη ένα σαφές δείγμα της φιλοδιαιτητικής κατεύθυνσης της ελληνικής νομολογίας, επιβεβαιώνοντας ότι τα ελληνικά δικαστήρια σέβονται την αυτονομία και τη δεσμευτικότητα της διεθνούς εμπορικής διαιτησίας και δεν παρεμβαίνουν στην ουσία της, ακόμη και όταν διάδικο μέρος είναι το Ελληνικό Δημόσιο. Με συσταλτική ερμηνεία των λόγων δημόσιας τάξης και των εξαιρέσεων του άρθρου 346 ΣΛΕΕ, το Τριμελές Εφετείο Αθηνών επαναδιατύπωσε την αρχή ότι η ακυρωτική δίκη δεν αποτελεί δεύτερο επίπεδο κρίσης επί της ουσίας ούτε επιτρέπει επανεξέταση της ορθότητας ή της ερμηνείας του εφαρμοστέου δικαίου από τους διαιτητές. Παράλληλα, η στάση του Δικαστηρίου στην ανάκληση της συντηρητικής κατάσχεσης δείχνει μία ισορροπημένη προσέγγιση. Ενώ προστατεύεται η εκτελεστότητα της διαιτητικής απόφασης, αναγνωρίζεται ταυτόχρονα ότι τα ασφαλιστικά μέτρα δεν μπορούν να πλήττουν κρίσιμες κρατικές λειτουργίες.
Η απόφαση αυτή ενισχύει την εικόνα της Ελλάδας ως αξιόπιστης και ώριμης δικαιοδοσίας στο χώρο της διεθνούς εμπορικής διαιτησίας, όπου οι ρήτρες διαιτησίας γίνονται σεβαστές και οι διαιτητικές αποφάσεις αντιμετωπίζονται με θεσμική προσήλωση.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily