Η πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Παρισιού στην υπόθεση Enka Renewables κατά Γεωργίας (RG No 25/01855) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ισορροπίας που επιδιώκει η γαλλική νομολογία μεταξύ της ενίσχυσης της διεθνούς διαιτησίας και της προστασίας έναντι υπέρμετρων συνεπειών από την άμεση εκτέλεση διαιτητικών αποφάσεων.
Ενώ η Γεωργία κατέθεσε αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Εφετείου, αυτό επικύρωσε την εκτελεστότητα της απόφασης του Διαιτητικού Δικαστηρίου του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου υπέρ της Enka. Παρά την επιδίκαση ποσού περίπου 400 εκατ. δολαρίων υπέρ της εταιρείας, το Εφετείο έκρινε ότι δεν υπήρχε πρόδηλη παραβίαση διεθνούς δημόσιας τάξης που θα μπορούσε να εμποδίσει την εκτέλεση της απόφασης, υπενθυμίζοντας ότι η αίτηση ακύρωσης δεν συνδέεται αυτομάτως με το στάδιο της αναγνώρισης και της εκτέλεσης.
Ωστόσο, το Δικαστήριο προχώρησε τελικά σε αναστολή της εκτέλεσης, κρίνοντας ότι η άμεση καταβολή του ποσού θα επηρέαζε δυσανάλογα τη λειτουργία βασικών δημόσιων υπηρεσιών της Γεωργίας, ενώ παράλληλα υπήρχε πραγματικός κίνδυνος μη ανάκτησης των χρημάτων σε περίπτωση μεταγενέστερης ακύρωσης της απόφασης, λόγω της οικονομικής κατάστασης της Enka ως εταιρείας ειδικού σκοπού.
Με τον τρόπο αυτό, το Εφετείο ενεργοποίησε τη διακριτική ευχέρεια του άρθρου 1526 του Γαλλικού Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, το οποίο ορίζει ότι η προσφυγή για ακύρωση και η έφεση κατά της εκτέλεσης μιας διαιτητικής απόφασης δεν έχουν ανασταλτικό αποτέλεσμα, αλλά, ο πρώτος πρόεδρος ή ο σύμβουλος της προδικασίας μπορεί να διατάξει τη διακοπή ή τη ρύθμιση της εκτέλεσης, προκειμένου να αποτραπεί σοβαρή ζημία. Το Εφετείο του Παρισιού ανέδειξε ότι η προστασία από ανεπανόρθωτη ζημία μπορεί να συνυπάρχει με τη φιλοδιαιτητική πολιτική της χώρας.
Η πρακτική αυτή του γαλλικού δικαστηρίου θα μπορούσε να προσφέρει χρήσιμα διδάγματα και για το ελληνικό δικονομικό δίκαιο σε σχέση με τη διαιτησία. Πρώτον, όπως η Γαλλία διαχωρίζει καθαρά την εκτέλεση από την ακύρωση, έτσι και η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει την διαδικαστική ασφάλεια αποτρέποντας τη χρήση της αίτησης ακύρωσης ως «όπλου καθυστέρησης» της εκτέλεσης. Δεύτερον, η δυνατότητα αναστολής όχι ως αυτοματισμός αλλά ως εξαίρεση, όταν αποδεικνύονται σοβαρές επιπτώσεις σε βασικές δημόσιες λειτουργίες, αποτελεί μοντέλο εξισορρόπησης που θα μπορούσε να εμπνεύσει περαιτέρω δικαστηριακή ευελιξία. Τρίτον, η γαλλική νομολογία δίνει βάρος στην πραγματική οικονομική κατάσταση του ωφελούμενου από την απόφαση διαδίκου. Αυτό προσφέρει ένα πλαίσιο πιο ουσιαστικής αξιολόγησης κινδύνου, που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και από τα ελληνικά δικαστήρια σε υποθέσεις με υψηλά ποσά ή εταιρείες ειδικού σκοπού. Τέλος, η υιοθέτηση παρόμοιας νοοτροπίας ως προς τη διακριτική ευχέρεια του πολιτικού δικαστηρίου θα μπορούσε να συμβάλει στο να καταστεί η Ελλάδα πιο ελκυστικός τόπος επιλογής για διεθνή διαιτησία, ιδιαίτερα σε έργα ενέργειας και υποδομών.
Συνολικά, η υπόθεση Enka–Γεωργίας υπενθυμίζει ότι η εκτελεστότητα πρέπει να παραμένει ο κανόνας, ενώ η αναστολή να λειτουργεί ως εξαιρετικό και προσεκτικά αιτιολογημένο μέτρο. Το γαλλικό παράδειγμα δείχνει πως είναι εφικτό να στηριχθεί ένα σταθερό, φιλικό προς τη διαιτησία περιβάλλον, χωρίς να παραβλέπεται η προστασία δημοσίων συμφερόντων και ο κίνδυνος οικονομικής ανισορροπίας, μια ισορροπία που παρουσιάζει άμεση εφαρμογή και ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την ελληνική έννομη τάξη.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily