Το ICC Dispute Resolution Bulletin, το ενημερωτικό δελτίο του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου (International Chamber of Commerce – ICC), συμπληρώνει 35 έτη αδιάλειπτης παρουσίας στον χώρο της διεθνούς διαιτησίας. Στο πλαίσιο αυτό, η επετειακή έκδοση του δελτίου περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, 35 επιλεγμένες διαιτητικές αποφάσεις της περιόδου 1925–1968, που παρουσιάζονται με αποσπάσματα στην πρωτότυπη γλώσσα τους, αγγλικά ή γαλλικά.
Οι αποφάσεις αυτές υπερβαίνουν τον χαρακτήρα απλού ιστορικού αρχείου. Προσφέρουν μια καθαρή εικόνα της διαμόρφωσης της διεθνούς διαιτησίας σε μια κρίσιμη μεταβατική περίοδο, πριν από την καθιέρωση θεμελιωδών διεθνών κειμένων, όπως η Σύμβαση της Νέας Υόρκης του 1958 και η Σύμβαση ICSID του 1965. Σε ένα πιο ρευστό και λιγότερο νομικά τυποποιημένο περιβάλλον, οι διαιτητές καλούνταν να συμφιλιώσουν διαφορετικές έννομες τάξεις, διεθνείς εμπορικές πρακτικές και τις πρακτικές ανάγκες των διασυνοριακών συναλλαγών.
Κυρίαρχο χαρακτηριστικό των πρώιμων αυτών αποφάσεων είναι η μεθοδολογική ευελιξία, η προσεκτική προσέγγιση των πραγματικών εμπορικών συνθηκών και ο συχνά εμπειρικός τρόπος συλλογισμού των διαιτητών. Παράλληλα, αποτυπώνεται η σταδιακή συγκρότηση ενός θεσμικού πλαισίου με διακρατικό προσανατολισμό, εμπορική ευαισθησία και καινοτομία, τόσο σε διαδικαστικό όσο και σε ουσιαστικό επίπεδο. Όπως επισημαίνουν οι συντάκτες του ICC Bulletin, οι αποφάσεις αυτές προσκαλούν τον αναγνώστη να αναζητήσει τις απαρχές της σύγχρονης διαιτητικής πρακτικής και της έννοιας μιας διακρατικής lex mercatoria, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας και της προβλεψιμότητας στις διεθνείς εμπορικές σχέσεις.
Η απόφαση ICC Case No. 1158 (Αθήνα, 1962)
Ξεχωριστή θέση στην επετειακή έκδοση κατέχει η υπόθεση ICC Case No. 1158, η οποία εξετάστηκε και εκδόθηκε στην Αθήνα το 1962. Αντικείμενό της αποτέλεσε διεθνής εμπορική διαφορά αποκλειστικής διανομής μεταξύ αλλοδαπών κατασκευαστών και Έλληνα διανομέα.
Η επίμαχη σύμβαση, αορίστου χρόνου, επέβαλλε εκτεταμένες υποχρεώσεις στον διανομέα, μεταξύ των οποίων η δημιουργία και λειτουργία εργαστηρίου επισκευών, η διατήρηση επαρκών αποθεμάτων, η ανάπτυξη δικτύου πωλήσεων και η προώθηση των προϊόντων με ίδια μέσα και δαπάνες. Παράλληλα, προέβλεπε τη δυνατότητα καταγγελίας με τρίμηνη προθεσμία, χωρίς την επίκληση αιτίας.
Το Διαιτητικό Δικαστήριο δέχθηκε ότι εφαρμοστέο δίκαιο ήταν το ελληνικό, σύμφωνα με τη ρητή συμφωνία των μερών, και έκρινε έγκυρη την καταγγελία της σύμβασης, μολονότι ο λόγος στον οποίο αυτή στηριζόταν δεν επιβεβαιώθηκε. Καθοριστικής σημασίας κρίθηκε το γεγονός ότι η σύμβαση επέτρεπε τη λύση της χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένη αιτία.
Κατά την εξέταση του ζητήματος της καταχρηστικότητας, το Δικαστήριο, εφαρμόζοντας τα άρθρα 281 και 914 του Αστικού Κώδικα, διαπίστωσε ότι, παρότι η συμπεριφορά των κατασκευαστών δεν αντανακλούσε επαρκή μέριμνα για τα συμφέροντα του διανομέα, δεν αποδείχθηκε σοβαρή υπέρβαση των ορίων της καλής πίστης ούτε το απαιτούμενο στοιχείο υπαιτιότητας.
Ωστόσο, κρίθηκε ότι οι κατασκευαστές παρέβησαν ουσιώδη συμβατική τους υποχρέωση, και δη την υποχρέωση λήψης κάθε εύλογου και νόμιμου μέτρου για την αποτροπή παράλληλων εισαγωγών από τρίτους στην περιοχή αποκλειστικής διανομής. Η έλλειψη αποτελεσματικής αντίδρασης σε συγκεκριμένα περιστατικά θεμελίωσε ευθύνη τους για αποζημίωση λόγω διαφυγόντος κέρδους του διανομέα.
Περαιτέρω, η άρνηση εκτέλεσης παραγγελιών που είχαν υποβληθεί πριν από τη λήξη της σύμβασης κρίθηκε ως παραβίαση των συμβατικών υποχρεώσεων, ενώ, αντίθετα, οι προπαρασκευαστικές ενέργειες ενόψει της ανάληψης της διανομής από νέο συνεργάτη θεωρήθηκαν θεμιτές.
Τέλος, το Δικαστήριο επέμεινε στη σημασία της αρχής της καλής πίστης, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 288 ΑΚ, επισημαίνοντας ότι οι κατασκευαστές όφειλαν, ακόμη και χωρίς ρητή πρόβλεψη, να λάβουν μέτρα για τον περιορισμό της ζημίας του διανομέα.
Η απόφαση ICC Case No. 1158 συνιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα της πρώιμης διαιτητικής πρακτικής του ICC που αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο θεμελιώδεις αρχές, όπως η καλή πίστη, ο συμβατικός ρεαλισμός και η προστασία των εμπορικών προσδοκιών, ενσωματώθηκαν ήδη από τότε στο διεθνές διαιτητικό γίγνεσθαι.
Διαβάστε περισσότερα εδώ.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily