Οι νέοι Κανόνες Διαιτησίας του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, οι οποίοι τίθενται σε ισχύ από 1η Ιουνίου 2026, εισάγουν σημαντικές αλλαγές, με κατεύθυνση προς μια πιο σύγχρονη διαδικασία. Στο επίκεντρο βρίσκεται η εισαγωγή της νέας διαδικασίας Highly Expedited Arbitration.
Ειδικότερα, με την Highly Expedited Arbitration, η διαιτητική απόφαση μπορεί πλέον να εκδίδεται μέσα σε μόλις τρεις μήνες, αντί για έξι που ίσχυαν έως σήμερα. Πρόκειται για μια διαδικασία κατάλληλη για πιο απλές ή λιγότερο σύνθετες διαφορές, όπου η ταχύτητα είναι κρίσιμη. Η υπόθεση ανατίθεται πάντα σε έναν μόνο διαιτητή, ενώ δεν επιτρέπεται ούτε η συνένωση υποθέσεων ούτε η προσθήκη νέων μερών. Ταυτόχρονα, τίθενται αυστηρά χρονικά όρια και περιορισμοί στην αποδεικτική διαδικασία.
Πέραν της νέας αυτής διαδικασίας, οι νέοι Κανόνες του 2026 προχωρούν περαιτέρω στην επιτάχυνση της διαιτησίας εισάγοντας ρητά τη δυνατότητα της λεγόμενης early determination. Το διαιτητικό δικαστήριο, δηλαδή, μπορεί σε πολύ πρώιμο στάδιο να απορρίψει αξιώσεις ή ισχυρισμούς που είναι προφανώς αβάσιμοι ή δεν εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του. Πρόκειται για μια πρακτική που υπήρχε ήδη στην πράξη, αλλά πλέον κατοχυρώνεται ξεκάθαρα στους Κανόνες.
Εξίσου σημαντική είναι και η έμφαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό της διαδικασίας. Οι νέοι Κανόνες υιοθετούν πλήρως την ηλεκτρονική επικοινωνία, ενώ τα έντυπα έγγραφα γίνονται μάλλον η εξαίρεση. Παράλληλα, καθιερώνεται ακόμα πιο έντονα η χρήση υβριδικών και εξ αποστάσεως ακροάσεων, καθώς και απομακρυσμένων διασκέψεων των διαιτητών.
Στο επίπεδο της οργάνωσης της διαδικασίας, οι αλλαγές κινούνται επίσης προς τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Η αρχική διαχειριστική διάσκεψη (initial case management conference) πρέπει πλέον να γίνεται εντός 30 ημερών από τη στιγμή που το διαιτητικό δικαστήριο αναλάβει την υπόθεση, θέτοντας από νωρίς ένα σαφές διαδικαστικό χρονοδιάγραμμα. Παράλληλα, το χρονικό όριο μετά το οποίο δεν μπορούν να προστεθούν νέες αξιώσεις μεταφέρεται πιο νωρίς, ενισχύοντας την πειθαρχία των μερών στη διαιτητική διαδικασία.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μεγαλύτερη ευελιξία σε πολυμερείς διαφορές. Σε αντίθεση με το προηγούμενο καθεστώς, είναι πλέον δυνατή, υπό προϋποθέσεις, η προσθήκη νέου μέρους ακόμη και μετά τον διορισμό των διαιτητών. Ταυτόχρονα, ξεκαθαρίζονται οι κανόνες για περιπτώσεις πολλαπλών συμβάσεων και για τη συνένωση διαδικασιών.
Οι νέοι κανόνες ενισχύουν επίσης τη διαφάνεια. Τα μέρη υποχρεούνται να αποκαλύπτουν αν υπάρχει χρηματοδότηση από τρίτους και ποιο είναι το σχετικό οικονομικό τους συμφέρον, προκειμένου να αποφεύγονται συγκρούσεις συμφερόντων. Επιπλέον, ενισχύεται η διαρκής υποχρέωση των διαιτητών για γνωστοποιήσεις ανεξαρτησίας, με πρόβλεψη ότι σε περίπτωση αμφιβολίας αυτές πρέπει να γίνονται, ενώ τα μέρη οφείλουν να υποβάλλουν αιτιολογημένο κατάλογο σχετικών προσώπων ή οντοτήτων. Παρότι έτσι βελτιώνεται η διαδικασία και μειώνονται οι κίνδυνοι, ο διαιτητής παραμένει τελικά υπεύθυνος για τις γνωστοποιήσεις. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η σαφής αναγνώριση του ρόλου της γραμματείας του διαιτητικού δικαστηρίου (tribunal secretary), με συγκεκριμένες εγγυήσεις για την ανεξαρτησία και τη λειτουργία της.
Σημαντικές είναι και οι αλλαγές στο κομμάτι του κόστους. Παρέχεται πλέον μεγαλύτερη ευελιξία, όπως η δυνατότητα παροχής τραπεζικής εγγύησης αντί για άμεση καταβολή χρημάτων, ενώ αυξάνεται και το όριο για την εφαρμογή της Expedited Procedure στα 4 εκατ. δολάρια, διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής της.
Τέλος, ενισχύεται ο ρόλος του ICC Court στον έλεγχο των διαιτητικών αποφάσεων (scrutiny), λαμβάνοντας πλέον υπόψη και ζητήματα εκτελεστότητας, ενώ εισάγονται και πιο ευέλικτοι τρόποι υπογραφής και κοινοποίησης, κυρίως σε ηλεκτρονική μορφή.
Συνολικά, οι νέοι ICC Rules 2026 σηματοδοτούν μια σαφή στροφή προς μια ταχύτερη και πιο ευέλικτη διαιτησία, που αξιοποιεί την τεχνολογία, ενισχύει τη διαφάνεια και ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες της σύγχρονης διεθνούς επιχειρηματικής πρακτικής.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily