Η διάκριση μεταξύ διαιτησίας και λοιπών μορφών επίλυσης διαφορών τέθηκε υπό εξέταση από το Τριμελές Εφετείο Αθηνών στον χώρο του αθλητικού δικαίου, όπου λειτουργούν ειδικά όργανα με σύνθετη νομική φύση. Η πρόσφατη απόφαση 3213/2025 του Δικαστηρίου συνιστά ένα χρήσιμο ερμηνευτικό εργαλείο για τον επαναπροσδιορισμό των ορίων της θεσμικής διαιτησίας, ιδίως ως προς τη λειτουργία του Ανώτατου Συμβουλίου Επίλυσης Αθλητικών Διαφορών (ΑΣΕΑΔ). Το Δικαστήριο διερεύνησε εάν απόφαση του ΑΣΕΑΔ δύναται να χαρακτηριστεί ως διαιτητική, ώστε να υπάγεται στον έλεγχο ακυρωσίας κατά τα άρθρα 897 επ. ΚΠολΔ.
Η υπόθεση εκκινεί από απόφαση της Ελληνικής Ομοσπονδίας Πάλης, με την οποία αποφασίστηκε η παραπομπή αθλητικού σωματείου στη Γενική Συνέλευση για το ζήτημα της διαγραφής του, λόγω έλλειψης αγωνιστικής δραστηριότητας επί συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Το σωματείο προσέφυγε στο ΑΣΕΑΔ, το οποίο ακύρωσε την απόφαση της Ομοσπονδίας, δεχόμενο ότι οι συνθήκες της πανδημίας, σε συνδυασμό με επιμέρους πραγματικά περιστατικά, δεν επέτρεπαν τη θεμελίωση της απαιτούμενης διετούς αδράνειας. Σε συνέχεια της εξέλιξης αυτής, η Ομοσπονδία επέλεξε να προσβάλει την απόφαση του ΑΣΕΑΔ ενώπιον του Εφετείου Αθηνών με αγωγή ακύρωσης διαιτητικής απόφασης.
Το κεντρικό νομικό ζήτημα που αναδείχθηκε ήταν κατά πόσον η απόφαση του ΑΣΕΑΔ εμπίπτει στην έννοια της διαιτητικής απόφασης. Προκειμένου να απαντήσει στο ερώτημα αυτό, το Δικαστήριο προέβη σε εκτενή ανάλυση της νομικής φύσης της διαιτησίας, αναδεικνύοντας τον διφυή χαρακτήρα της, ως θεσμού με συμβατική αφετηρία και δικαιοδοτικό αποτέλεσμα. Ειδικότερα, όπως υπογραμμίζεται, η διαιτησία προϋποθέτει τη συμφωνία των μερών για την υπαγωγή της διαφοράς σε αυτήν, ενώ η απόφαση των διαιτητών έχει δεσμευτικό χαρακτήρα, αντίστοιχο εκείνου των δικαστικών αποφάσεων. Το Εφετείο υπογράμμισε ότι η διαιτησία αποτελεί προϊόν της ελεύθερης βούλησης των μερών και δεν μπορεί να επιβληθεί μονομερώς ούτε να συναχθεί ερμηνευτικά χωρίς σαφή συμβατική βάση.
Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο προσδιόρισε τα βασικά χαρακτηριστικά μιας διαιτητικής απόφασης, τα οποία περιλαμβάνουν την ύπαρξη έγκυρης συμφωνίας διαιτησίας, την έκδοση έγγραφης απόφασης από διαιτητικό όργανο, την αναφορά της σε διαφορά επιδεκτική διαιτησίας και την ύπαρξη οριστικής κρίσης επί της ουσίας. Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οριοθετεί με σαφήνεια τη διαιτησία έναντι άλλων μορφών επίλυσης διαφορών.
Εφαρμόζοντας τα ανωτέρω κριτήρια στην υπό κρίση υπόθεση, το Εφετείο προχώρησε σε ανάλυση της νομικής φύσης του ΑΣΕΑΔ. Έκρινε ότι το όργανο αυτό αποτελεί συλλογικό όργανο της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού με δευτεροβάθμιο πειθαρχικό και ελεγκτικό χαρακτήρα και όχι διαιτητικό δικαστήριο. Η αρμοδιότητά του συνίσταται στον έλεγχο νομιμότητας πράξεων αθλητικών οργάνων, χωρίς να ασκεί δικαιοδοτική λειτουργία υπό την έννοια της διαιτησίας. Μοναδική εξαίρεση συνιστά η πρόβλεψη του άρθρου 131 του ν. 2725/1999, κατά την οποία το ΑΣΕΑΔ μπορεί να λειτουργεί ως διαιτητικό όργανο αποκλειστικά για την επίλυση αγωνιστικών διαφορών. Η εξεταζόμενη υπόθεση, όμως, δεν υπαγόταν στη διάταξη αυτή, καθώς αφορούσε ζήτημα διαγραφής σωματείου και όχι αγωνιστική διαφορά.
Παράλληλα, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι δεν υφίστατο συμφωνία διαιτησίας μεταξύ των διαδίκων, ούτε προέκυπτε από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο υποχρεωτική υπαγωγή της συγκεκριμένης διαφοράς σε διαιτησία. Κατά συνέπεια, δεν πληρούται το θεμελιώδες στοιχείο της διαιτησίας, ήτοι η συμβατική της βάση. Η λειτουργία του ΑΣΕΑΔ ως οργάνου ελέγχου νομιμότητας δεν αρκεί για να προσδώσει διαιτητικό χαρακτήρα στις αποφάσεις του.
Με βάση τα ανωτέρω, το Εφετείο κατέληξε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση του ΑΣΕΑΔ δεν συνιστά διαιτητική απόφαση και, ως εκ τούτου, δεν υπόκειται σε ακύρωση κατά τα άρθρα 897 επ. ΚΠολΔ. Η ασκηθείσα αγωγή στηρίχθηκε σε εσφαλμένη νομική βάση και απορρίφθηκε ως μη νόμιμη. Η κρίση αυτή αναδεικνύει και ένα σημαντικό πρακτικό ζήτημα, ήτοι τον κίνδυνο εσφαλμένης επιλογής ένδικου βοηθήματος, ο οποίος δύναται να οδηγήσει σε απόρριψη της αγωγής ανεξαρτήτως της ουσιαστικής βασιμότητας των προβαλλόμενων ισχυρισμών.
Η νομολογιακή σημασία της απόφασης είναι εμφανής, καθώς αφενός θέτει σαφή όρια μεταξύ διαιτησίας και αθλητικής δικαιοδοσίας, αποτρέποντας την άκριτη διεύρυνση της έννοιας της διαιτητικής απόφασης σε πράξεις οργάνων χωρίς σχετική αρμοδιότητα, και αφετέρου αποσαφηνίζει τον ρόλο του ΑΣΕΑΔ, το οποίο δεν αποτελεί όργανο θεσμικής διαιτησίας γενικής αρμοδιότητας, αλλά εξειδικευμένο μηχανισμό ελέγχου νομιμότητας στον χώρο του αθλητισμού.
Η απόφαση 3213/2025 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών επιβεβαιώνει ότι η διαιτησία παραμένει θεσμός με αυστηρά καθορισμένες προϋποθέσεις και με κεντρικό άξονα τη συμβατική της θεμελίωση. Η υπαγωγή μιας διαδικασίας στο πεδίο της διαιτησίας δεν μπορεί να γίνει κατ’ αναλογία ούτε βάσει επιφανειακών ομοιοτήτων. Με την κρίση αυτή, η πολιτειακή δικαιοσύνη παρέχει σαφή καθοδήγηση για την ορθή εφαρμογή του δικαίου στο δυναμικό πεδίο των αθλητικών διαφορών.
Διαβάστε ολόκληρη την απόφαση στην Qualex.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily