Η διαμεσολάβηση δεν αποτελεί πλέον ένα εργαλείο αποκλειστικά των νομικών. Αντίθετα, εξελίσσεται σε μια δεξιότητα που διαπερνά επαγγέλματα, κλάδους και καθημερινές αλληλεπιδράσεις, αποκτώντας ολοένα και μεγαλύτερη σημασία και στην ελληνική πραγματικότητα. Σε ένα περιβάλλον όπου οι συγκρούσεις, τόσο οι επαγγελματικές όσο και οι προσωπικές, είναι αναπόφευκτες, η ανάγκη για αποτελεσματική, δομημένη και ανθρώπινη διαχείρισή τους φαίνεται να μετατρέπεται σε κρίσιμο εφόδιο.
Στο πλαίσιο αυτό, η βασική εκπαίδευση διαμεσολαβητών προσελκύει ολοένα και περισσότερους επαγγελματίες εκτός νομικού χώρου. Άνθρωποι από διαφορετικά πεδία επιλέγουν να εκπαιδευτούν, αναζητώντας όχι μόνο μια νέα επαγγελματική διέξοδο, αλλά και έναν διαφορετικό τρόπο κατανόησης της επικοινωνίας και της διαπραγμάτευσης.
Στο πλαίσιο αυτό, επαγγελματίες που δεν προέρχονται από τον νομικό χώρο, αλλά παρακολούθησαν τη Βασική Εκπαίδευση Διαμεσολαβητών, μοιράζονται στο NB Daily τις εμπειρίες τους, τα κίνητρα που τους οδήγησαν σε αυτή την επιλογή και τις δεξιότητες που αποκόμισαν, αποτυπώνοντας μια τάση που φαίνεται να επεκτείνεται δυναμικά.
Το κίνητρο: Πώς ένας μη νομικός επιλέγει τη διαμεσολάβηση
Η στροφή προς τη διαμεσολάβηση δεν είναι τυχαία. Για πολλούς επαγγελματίες, αποτελεί είτε φυσική συνέχεια της ενασχόλησής τους με την επικοινωνία και τη διαπραγμάτευση είτε μια συνειδητή επιλογή διεύρυνσης του επαγγελματικού τους ρόλου. Άλλοι την προσεγγίζουν ως ένα νέο πεδίο γνώσης, ενώ για κάποιους λειτουργεί ως εργαλείο για την καλύτερη διαχείριση καταστάσεων που ήδη αντιμετωπίζουν καθημερινά.
Η πρώτη επαφή με τη διαμεσολάβηση, όπως προκύπτει από τις μαρτυρίες, συχνά γίνεται μέσα από την εκπαίδευση ή την επαγγελματική εμπειρία:
«Το έναυσμα ήρθε κατά την περίοδο φοίτησης μου στο Μεταπτυχιακό πρόγραμμα : «Διεθνής Διαπραγματεύσεις » του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στη διάρκεια μιας διάλεξης του κύριου Χάρη Μεϊδάνη, ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με τον όρο ‘Διαμεσολάβηση’. Όταν ολοκλήρωσα λοιπόν τις σπουδές μου, θέλησα να μπω στη διαδικασία να εκπαιδευτώ και να γνωρίσω, αυτό το τόσο γοητευτικό (στα μάτια μου) τρόπο επίλυσης διαφορών» περιγράφει η Έλενα Πρίνου, Σύμβουλος Πωλήσεων.
Αντίστοιχα, για άλλους επαγγελματίες, η διαμεσολάβηση δεν αποτελεί απλώς μια θεωρητική έννοια, αλλά ένα εργαλείο άμεσα συνδεδεμένο με την καθημερινότητά τους, όπως εξηγεί ο Άγγελος Ψαρρός, Λογιστής, Φοροτεχνικός: «Η καθημερινή μου επαγγελματική δραστηριότητα ως λογιστής–φοροτεχνικός με φέρνει συχνά αντιμέτωπο με καταστάσεις όπου προκύπτουν διαφωνίες, είτε μεταξύ συνεργατών είτε μεταξύ επιχειρήσεων και πελατών. Η ανάγκη για αποτελεσματική διαχείριση αυτών των καταστάσεων, με τρόπο δομημένο και παραγωγικό, ήταν βασικός λόγος που με οδήγησε να παρακολουθήσω τη Βασική Εκπαίδευση Διαμεσολάβησης. Παράλληλα, με ενδιέφερε να αποκτήσω μια νέα επαγγελματική δεξιότητα που μπορεί να διευρύνει το πεδίο των υπηρεσιών μου και να ενισχύσει τον συμβουλευτικό μου ρόλο».
Παράλληλα, η διαμεσολάβηση εμφανίζεται και ως εργαλείο κατανόησης της ανθρώπινης επικοινωνίας σε βάθος με τη Νάντια Λίβα, Σύμβουλο Επικοινωνίας, Ιστορία και Φιλοσοφία, MA, να αναφέρει: «Με παρακίνησε το γεγονός πως η διαδικασία της Διαμεσολάβησης αφορά όλους τους τομείς της ζωής μας και παίζει ρόλο με τρόπο δυναμικό στην επαγγελματική μου ενασχόλησή με την επικοινωνία. Επιπλέον, στη σχέση με τα παιδιά και με τους νεαρούς ενήλικες δείχνει να είναι η πλέον ενδεδειγμένη πρόταση με όρους σεβασμού και φροντίδας».
Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη βιωματική διάσταση της εκπαίδευσης, η οποία λειτουργεί ως βασικό κίνητρο συμμετοχής:
“Μου προσέφερε πολύ χρήσιμα στοιχεία σχετικά με την ψυχολογική και διαπροσωπική προσέγγιση των μερών σε μία συνάντηση διαμεσολάβησης.”
Παναγιώτης Περπατάρης
«Αυτό που με παρακίνησε ως επαγγελματία να παρακολουθήσω τα σεμινάρια βασικής εκπαίδευσης διαμεσολάβησης, ήταν η χρήσιμη όσον αφορά το πρακτικό κομμάτι διαδραστική και βιωματική εμπειρία που προσέφεραν, κυρίως μέσα από τις προσομοιώσεις. Αυτές ήταν όντως πολύ ενδιαφέρουσες σαν μέρος του training και με προετοίμασαν σε ικανοποιητικό βαθμό να γνωρίσω τον κόσμο της διαμεσολάβησης, ο οποίος είναι κάτι νέο για εμένα. Όμως όσον αφορά και το θεωρητικό μέρος των σεμιναρίων και αυτό διεύρυνε σε μεγάλο βαθμό τις γνώσεις μου σχετικά με τη διαδικασία, προσφέροντάς μου πολύ χρήσιμα στοιχεία σχετικά με την ψυχολογική και διαπροσωπική προσέγγιση των μερών σε μία συνάντηση διαμεσολάβησης» υπογραμμίζει ο Παναγιώτης Περπατάρης, Οικονομολόγος Τραπεζικός, φοιτητής Νομικής.
Οι δεξιότητες της εκπαίδευσης ως εφόδια καριέρας
Κοινός παρονομαστής στις εμπειρίες των συμμετεχόντων είναι ότι η εκπαίδευση δεν περιορίζεται στη θεωρητική κατανόηση της διαδικασίας, αλλά εστιάζει σε δεξιότητες με άμεση εφαρμογή στην καθημερινότητα. Η ενεργητική ακρόαση, η ουδέτερη προσέγγιση και η ικανότητα κατανόησης των πραγματικών συμφερόντων των μερών αναδεικνύονται ως εργαλεία που υπερβαίνουν τα όρια της διαμεσολάβησης.
Στον πυρήνα αυτών των δεξιοτήτων βρίσκεται η επικοινωνία σύμφωνα με την Έλενα Πρίνου: «Ούσα στον κλάδο των πωλήσεων, η ουσιαστική επικοινωνία με τους πελάτες αποτελεί κλειδί για τη δημιουργία μιας μακρόπνοης συνεργασίας. Επομένως, η δεξιότητα της ενεργητικής ακρόασης , που αποτελεί βασική μέριμνα κατά τη βασική εκπαίδευση διαμεσολάβησης , μπορεί να αποδεχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη στην καθημερινή επαγγελματική μου δραστηριότητα».
Η ίδια εμπειρία επιβεβαιώνεται και από άλλους συμμετέχοντες, που εστιάζουν στη βαθύτερη κατανόηση του συνομιλητή: «Μία από τις πιο σημαντικές δεξιότητες που αποκόμισα είναι η ενεργητική ακρόαση και η ικανότητα να εντοπίζω τα πραγματικά συμφέροντα πίσω από τις θέσεις των εμπλεκομένων. Αυτή η προσέγγιση με βοηθά να διαχειρίζομαι πιο αποτελεσματικά τις σχέσεις με τους πελάτες μου, να αποφεύγονται εντάσεις και να βρίσκονται πιο γρήγορα πρακτικές και αποδεκτές λύσεις. Επίσης, η δομημένη προσέγγιση στη διαπραγμάτευση αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο στην καθημερινή μου εργασία» επισημαίνει ο Άγγελος Ψαρρός.
“Μας δόθηκε η ευκαιρία να δούμε βιωματικά πως μπορούμε να ακούσουμε τον άλλον.”
Νάντια Λίβα
Σε ένα πιο ευρύ πλαίσιο, οι δεξιότητες αυτές αποκτούν και ανθρωποκεντρική διάσταση με τη Νάντια Λίβα να αναφέρει ότι η πιο χρήσιμη δεξιότητα που αποκόμισε είναι «η ευγένεια και ο σεβασμός προς τον άλλον. Ο χρόνος που ο συνάνθρωπος χρειάζεται. Μας δόθηκε η ευκαιρία να δούμε βιωματικά πως μπορούμε να ακούσουμε τον άλλον, εντός κι εκτός εισαγωγικών. Έπειτα από την εκπαίδευση, είσαι κιόλας σε θέση να εφαρμόσεις την ενεργητική ακρόαση καθώς και να μάθεις να διερευνάς το περιεχόμενο όσων ακούς χωρίς προκαταλήψεις».
Πρόκειται για εφόδια που δεν περιορίζονται σε ένα συγκεκριμένο επαγγελματικό πλαίσιο, αλλά βρίσκουν εφαρμογή σε όλο το φάσμα της καθημερινότητάς μας: «Ως εκκολαπτόμενος νομικός και διαμεσολαβητής θεωρώ ότι η δεξιότητα που μπορεί να φανεί πιο χρήσιμη στην καθημερινότητά μου είναι η ικανότητα να έρθω κοντά σε έναν άνθρωπο ο οποίος έχει μία ή περισσότερες (νομικές, οικογενειακές ή οποιασδήποτε άλλης φύσης) διαφορές με κάποιον-α άλλο-η, υπό το πρίσμα της ανθρώπινης επαφής και της ουδέτερης προσέγγισης, με σκοπό να τον φέρω κοντύτερα με το άλλο μέρος. Αυτή η γνώση τού πώς μπορώ να προσεγγίσω κάποιον διευκολύνοντας την επίλυση διαφορών και προβλημάτων, είναι χρήσιμη και βρίσκει εφαρμογή όχι μόνο στη διαδικασία της διαμεσολάβησης αλλά και σε μία πλειάδα διαπροσωπικών επαφών στην επαγγελματική καθημερινότητά μου» τονίζει ο Παναγιώτης Περπατάρης.
Η ίδια η Έλενα Πρίνου περιγράφει πιο αναλυτικά πώς η δεξιότητα αυτή μεταφράζεται στην πράξη: «Μέσα από τη προσεκτική ακρόαση των αναγκών και των προβληματισμών των νομικών, μπορώ να κατανοώ καλύτερα τι πραγματικά αναζητούν: ενημέρωση για νέες εκδόσεις, εξειδικευμένη βιβλιογραφία ή πρακτικά εργαλεία για την εργασία τους. Παράλληλα, η ικανότητα να διατυπώνω ερωτήσεις διευκρίνησης , αποφεύγοντας βιαστικά συμπεράσματα, συμβάλλει στη δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης με τους πελάτες. Έτσι, η επικοινωνία γίνεται πιο ουσιαστική, οι ανάγκες τους ικανοποιούνται αποτελεσματικότερα και η επαγγελματική συνεργασία ενισχύεται σε βάθος χρόνου».
Η εμπειρία της εκπαίδευσης
Πέρα από τις επιμέρους δεξιότητες, η ίδια η εμπειρία της εκπαίδευσης περιγράφεται ως έντονα βιωματική. Οι συμμετέχοντες κάνουν λόγο για μια διαδικασία που δεν περιορίζεται στην απόκτηση γνώσεων, αλλά οδηγεί σε βαθύτερη κατανόηση του εαυτού και των άλλων.
“Εάν χρειαστεί να περιγράψω την εμπειρία μου, θα τη χαρακτήριζα, μονολεκτικά ως μεταμορφωτική, με την έννοια ότι δεν είσαι ο ίδιος άνθρωπος μόλις ολοκληρώσεις τον κύκλο της βασικής εκπαίδευσης.”
Έλενα Πρίνου
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εμπειρία αυτή αποκτά ακόμη και μεταμορφωτικό χαρακτήρα: «Αρχικά, προτείνω σε οποιονδήποτε ανεξαρτήτου επαγγελματικής ιδιότητας να παρακολουθήσει, εφόσον το θελήσει, τη βασική εκπαίδευση Διαμεσολαβητών. Η άποψη μου αυτή έγκειται στο γεγονός ότι όλοι είμαστε φύσει κοινωνικά όντα, αλληλοεπιδρώντας μεταξύ μας συνεχώς, επομένως το όφελος μπορεί να παρατηρηθεί σε κάθε είδους σχέση (επαγγελματική, φιλική, οικογενειακή κ.α). Εάν χρειαστεί να περιγράψω την εμπειρία μου, θα τη χαρακτήριζα, μονολεκτικά ως ‘μεταμορφωτική’, με την έννοια ότι δεν είσαι ο ίδιος άνθρωπος μόλις ολοκληρώσεις τον κύκλο της βασικής εκπαίδευσης. Όσο βαρύγδουπη και εάν ακούγεται η δήλωση αυτή, τόσο ουσιαστική και αληθινή είναι, σύμφωνα με τη προσωπική μου εμπειρία» συγκλονίζει η Έλενα Πρίνου.
Η ίδια συνεχίζει, αναδεικνύοντας τη διάσταση της αυτογνωσίας: «Αποτελεί ένα ταξίδι πρωτίστως αυτογνωσίας. Καλείσαι να έρθεις αντιμέτωπος με βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις και προκαταλήψεις που πιθανώς να μην συνειδητοποιείς ότι υπάρχουν στο υποσυνείδητο σου. Μέσω αυτού του ταξιδιού, κλήθηκα να αποδεχτώ ότι δεν γνωρίζω τίποτα, ότι το να ακούς χωρίς να κρίνεις είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα και ότι εφόσον δεν μπορείς να το αποτρέψεις, τουλάχιστον ας το αναγνωρίζεις κάθε φορά που συμβαίνει».
Και καταλήγει συνδέοντας την εμπειρία με τον πυρήνα της διαμεσολάβησης: «Στόχος της διαμεσολάβησης (όπως το εισέπραξα εγώ) είναι μέσω της ενεργητικής ακρόασης η προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης και η εν τέλει ενδυνάμωση των μερών ώστε να οδηγηθούν μόνα τους σε μια κοινώς αποδεκτή και συμφέρουσα συμφωνία. Κλείνοντας, η ενεργητική ακρόαση αποτελεί ένα «δώρο» προς τα αντιμαχόμενα μέρη και η διαδικασία της βασικής εκπαίδευσης διαμεσολάβησης αποτελεί ένα «δώρο» στον εαυτό σου».
“Αποτελεί μια εξαιρετική ευκαιρία για επαγγελματική εξέλιξη και διαφοροποίηση σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.”
Άγγελος Ψαρρός
Παράλληλα, άλλοι συμμετέχοντες αναδεικνύουν τον πρακτικό και εφαρμόσιμο χαρακτήρα της εκπαίδευσης: «Θα περιέγραφα την εμπειρία ως ιδιαίτερα πρακτική, διαδραστική και ουσιαστική. Η εκπαίδευση δεν περιορίζεται στη θεωρία, αλλά δίνει έμφαση σε πραγματικά σενάρια και ασκήσεις, που βοηθούν στην άμεση εφαρμογή των γνώσεων. Θα την πρότεινα ανεπιφύλακτα σε έναν συνάδελφο, καθώς προσφέρει εργαλεία που βελτιώνουν όχι μόνο την επαγγελματική αποτελεσματικότητα, αλλά και την επικοινωνία γενικότερα. Επιπλέον, αποτελεί μια εξαιρετική ευκαιρία για επαγγελματική εξέλιξη και διαφοροποίηση σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον» εξηγεί ο Άγγελος Ψαρρός.
Η εκπαιδευτική εμπειρία, ωστόσο, δεν είναι μόνο πρακτική αλλά και γνωσιακά απαιτητική. Ο Παναγιώτης Περπατάρης στο ερώτημα πώς θα περιέγραφε σε έναν συνάδελφο την εμπειρία της εκπαίδευσης απαντά: «Θα του έλεγα ότι η εμπειρία της εκπαίδευσης είναι πολύ πλούσια. Τόσο όσον αφορά στο εύρος των θεωρητικών θεμάτων που αντιμετωπίζει, όσο και όσον αφορά στην ποικιλία πρακτικών περιπτώσεων διαμεσολάβησης δια μέσου των προσομοιώσεων. Κατά συνέπεια, όποιος ενδιαφέρεται να εκπαιδευτεί πρέπει να είναι ψυχολογικά προετοιμασμένος ότι θα αντιμετωπίσει σχετικά μεγάλο όγκο πληροφοριών και πρακτικής εξάσκησης σε σχετικά μικρό χρονικά διάστημα. Όμως, θα του πρότεινα να παρακολουθήσει τα σεμινάρια αφενός γιατί εμπλουτίζουν τις γενικές γνώσεις του, αφετέρου γιατί οι τεχνικές που αποκομίζει από αυτά βρίσκουν εφαρμογή όχι μόνο στην καθημερινότητα ενός διαμεσολαβητή, αλλά και οποιουδήποτε άλλου επαγγελματία».
Τέλος, η αξία της εκπαίδευσης αποτυπώνεται από τη Νάντια Λίβα και στη δυνατότητα εφαρμογής της σε διαφορετικά περιβάλλοντα: «Η εμπειρία της εκπαίδευσης ήταν ζεστή κι εποικοδομητική. Θα το πρότεινα για να διευρύνει τις δεξιότητές του στην επικοινωνία και για να κάνει μια γνωριμία με τη τέχνη της ουδετερότητας. Επιπλέον, όσον αφορά τα σχολικά περιβάλλοντα καθώς και σε όλους τους επαγγελματίες επικοινωνίας είναι μια διαδικασία που καλό θα ήταν να θεσμοθετηθεί».
Η διαμεσολάβηση ως οριζόντια δεξιότητα της σύγχρονης αγοράς
Οι μαρτυρίες αυτές αναδεικνύουν ότι η διαμεσολάβηση δεν αποτελεί απλώς μια εναλλακτική μέθοδο επίλυσης διαφορών, αλλά μια δεξιότητα που επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο επαγγελματίες διαφορετικών κλάδων αντιλαμβάνονται την επικοινωνία, τη συνεργασία και τη διαχείριση συγκρούσεων.
Σε ένα περιβάλλον όπου οι διαπροσωπικές και επαγγελματικές εντάσεις είναι αναπόφευκτες, η εκπαίδευση στη διαμεσολάβηση φαίνεται να μετατρέπεται σταδιακά από εξειδίκευση σε αναγκαίο εφόδιο, όχι μόνο για νομικούς, αλλά για κάθε σύγχρονο επαγγελματία που καλείται να λειτουργήσει αποτελεσματικά μέσα σε σύνθετα ανθρώπινα περιβάλλοντα.
Μάθετε περισσότερα για τη Βασική Εκπαίδευση Διαμεσολαβητών του ΕΟΔΙΔ.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily