Στον Νόμο 4640/2019, η έννοια της «εμπιστευτικότητας» εμφανίζεται ήδη τρεις φορές, γεγονός που υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο της στη διαδικασία της Διαμεσολάβησης. Αρχικά, περιλαμβάνεται στον ίδιο τον ορισμό της Διαμεσολάβησης, όπου συγκαταλέγεται στα βασικά και θεμελιώδη χαρακτηριστικά της.
Στη συνέχεια, στην παράγραφο 5 του άρθρου 5, που αφορά τη διαδικασία της Διαμεσολάβησης και την αμοιβή του νομικού παραστάτη, ορίζεται ρητά ότι η διαδικασία διέπεται, κατ’ αρχήν, από εμπιστευτικότητα. Δεν τηρούνται πρακτικά και διεξάγεται κατά τρόπο που δεν παραβιάζει το απόρρητο της Διαμεσολάβησης, εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν διαφορετικά. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 5, πριν από την έναρξη της διαδικασίας όλοι οι συμμετέχοντες δεσμεύονται εγγράφως να τηρήσουν το απόρρητο της διαδικασίας της Διαμεσολάβησης. Την ίδια υποχρέωση έχει και οποιοσδήποτε τρίτος συμμετέχει στη διαδικασία. Μάλιστα, τα μέρη, εφόσον το επιθυμούν, δεσμεύονται εγγράφως να τηρήσουν και το απόρρητο του περιεχομένου της συμφωνίας, στην οποία ενδέχεται να καταλήξουν κατά τη Διαμεσολάβηση, εκτός αν η γνωστοποίησή του είναι απαραίτητη για την εκτέλεση αυτής. Παράλληλα, η παράγραφος 3 του άρθρου 7 επιβεβαιώνει ότι και η Υποχρεωτική Αρχική Συνεδρία έχει από τη φύση της εμπιστευτικό χαρακτήρα.
Από τα παραπάνω καθίσταται σαφές ότι ο νομοθέτης επεδίωξε να εντυπώσει, στη συνείδηση τόσο των πολιτών όσο και όλων των εμπλεκομένων στη διαδικασία, την εμπιστευτικότητα ως θεμελιώδη αρχή της Διαμεσολάβησης. Σκοπός ήταν η ενίσχυση της αξιοπιστίας και της καθολικής αποδοχής και προτίμησης αυτού του εναλλακτικού τρόπου επίλυσης διαφορών.
Με σκοπό την εκπλήρωση αυτού του στόχου, ο Διαμεσολαβητής καλείται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας να υπενθυμίζει στα μέρη ότι ισχύει πλήρης εμπιστευτικότητα. Η συνεχής αυτή υπενθύμιση συμβάλλει σημαντικά στη μείωση της καχυποψίας των μερών, επιτρέποντάς τους σταδιακά να «ξεκλειδωθούν» επικοινωνιακά και να εκφραστούν με μεγαλύτερη ειλικρίνεια και ασφάλεια, ενίοτε αποκαλύπτοντας ενδόμυχα μυστικά και βαθύτερες ανάγκες.
Η διαβεβαίωση αυτή αφορά τόσο την εσωτερική όσο και την εξωτερική διάσταση της εμπιστευτικότητας. Στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις, ο Διαμεσολαβητής ενημερώνει κάθε μέρος ότι όσα συζητούνται δεν μεταφέρονται στο άλλο μέρος χωρίς ρητή άδειά του. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι κανένα στοιχείο που προκύπτει στη διαδικασία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντική δικαστική διαδικασία, διασφαλίζοντας έτσι ότι η Διαμεσολάβηση αποτελεί έναν ασφαλή χώρο ειλικρινούς διαλόγου και ουσιαστικής διερεύνησης λύσεων.
Παρά τη θεμελιώδη σημασία της εμπιστευτικότητας στη Διαμεσολάβηση, υπάρχουν περιπτώσεις όπου το απόρρητο μπορεί να κάμπτεται. Ο ίδιος ο Νόμος προβλέπει ρητά ότι η άρση του απορρήτου επιτρέπεται, πέραν της συμφωνίας των μερών, και για λόγους δημόσιας τάξης. Στους λόγους αυτούς συγκαταλέγονται, ενδεικτικά, η προστασία ανηλίκων, καθώς και η διασφάλιση της σωματικής ακεραιότητας ή της ψυχικής υγείας προσώπου, είτε αυτό συμμετέχει στη διαδικασία είτε όχι. Επίσης, η εμπιστευτικότητα δεν μπορεί να λειτουργήσει ως κάλυψη για την αποκάλυψη πρόθεσης ή σχεδιασμού τέλεσης σοβαρής ποινικής πράξης.
Σε κάθε περίπτωση, αξίζει να σημειωθεί ότι εναπόκειται στα ελληνικά δικαστήρια να εξειδικεύσουν περαιτέρω ποιες περιστάσεις μπορούν να χαρακτηριστούν ως λόγοι δημόσιας τάξης που δικαιολογούν την κατ’ εξαίρεση άρση της εμπιστευτικότητας στη Διαμεσολάβηση. Η νομολογία, παρ’ όλα αυτά, οφείλει να επιδεικνύει αυστηρότητα όταν προβαίνει στην αναγνώριση τέτοιων εξαιρέσεων. Μια υπέρμετρη διεύρυνσή τους θα μπορούσε να αλλοιώσει τον ίδιο τον πυρήνα της προστασίας που κατοχυρώνει το απόρρητο, μειώνοντας ουσιαστικά την αξία και τη λειτουργικότητά του. Η υποβάθμιση αυτή θα είχε αναπόφευκτα δυσμενείς συνέπειες για τη διαδικασία και την πρακτική αποτελεσματικότητα της Διαμεσολάβησης, θέτοντας εμπόδια στην ωρίμανση και στην καθιέρωσή της ως σύγχρονου και φερέγγυου τρόπου επίλυσης διαφορών.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily