Πολύ πρόσφατα, η Αμερικανική Ένωση Διαιτησίας (American Arbitration Association, εφεξής «AAA») αποφάσισε να μεταμορφώσει το μέχρι τώρα γνωστό μοντέλο της διαδικασίας της διαιτησίας. Καθώς η διαιτησία αποτελεί πλέον παγκοσμίως βασικό θεσμό των νομικών συστημάτων, η ανάγκη για πιο γρήγορες, οικονομικές και προβλέψιμες διαδικασίες κρίνεται επιτακτική.
Τα τελευταία χρόνια, λοιπόν, η ομάδα ειδικών της ΑΑΑ, με επικεφαλής την πρόεδρο και διευθύνουσα σύμβουλο της Ένωσης, Bridget McCormack, αναπτύσσει μία πλατφόρμα διαιτησίας που λειτουργεί με τη συνδρομή της τεχνητής νοημοσύνης, γνωστή ως AI Arbitrator. Η πλατφόρμα αυτή είναι ήδη διαθέσιμη, αλλά μόνο για πολύ συγκεκριμένες υποθέσεις και δη για κατασκευαστικές διαφορές που μπορούν να επιλυθούν αποκλειστικά μέσω γραπτών εγγράφων. Μέχρι στιγμής, ο AI Arbitrator έχει επίσημα μία και μοναδική υπόθεση στο αρχείο του.
Στην αρχική φάση της διαιτητικής διαδικασίας λειτουργούν περισσότεροι AI agents, δηλαδή αυτόνομα πληροφοριακά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία συγκεντρώνουν τα δικόγραφα και τα αποδεικτικά στοιχεία των μερών. Στη συνέχεια, άλλοι AI agents αναλύουν τις αξιώσεις, τα επιμέρους στοιχεία τους, τις αποδείξεις και το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο.
Αφού ολοκληρωθεί η επεξεργασία, το σύστημα απαντά στα μέρη παρουσιάζοντας μια σύνοψη της υπόθεσης και ζητά επιβεβαίωση ότι έχει αποτυπώσει σωστά τις αξιώσεις, τα στοιχεία τους, τα αποδεικτικά δεδομένα και το σχετικό νομικό πλαίσιο. Τα μέρη μπορούν είτε να την εγκρίνουν είτε να επισημάνουν τυχόν παραλείψεις ή ανακρίβειες. Η διαδικασία αυτοελέγχου επαναλαμβάνεται μέχρις ότου τα μέρη βεβαιώσουν ότι η θέση τους έχει αποδοθεί πλήρως και με ακρίβεια.
Ο AI Arbitrator αποτελείται από περίπου 20 ή και περισσότερους AI agents, ανάλογα με την πολυπλοκότητα της υπόθεσης, οι οποίοι καλύπτουν ολόκληρη τη διαιτητική διαδικασία. Ορισμένοι αναλύουν τις αξιώσεις και τις θέσεις των μερών, όπως αναφέρθηκε, ενώ άλλοι, οι λεγόμενοι reasoning agents επεξεργάζονται τη συμφωνημένη από τα μέρη σύνοψη της διαφοράς και άλλοι agents αναλαμβάνουν το προσχέδιο της απόφασης.
Ωστόσο, σε όλη τη διαδικασία υπάρχει ανθρώπινη επίβλεψη. Στην αρχή προέρχεται από τα μέρη, τα οποία ελέγχουν αν το σύστημα τα έχει κατανοήσει σωστά. Έπειτα, μια ομάδα διαιτητών στον τομέα των κατασκευών λειτουργεί ως human in the loop για τα στάδια της συλλογιστικής και της σύνταξης του αιτιολογικού και του διατακτικού της απόφασης. Έτσι, παρότι η διαδικασία υποστηρίζεται από τεχνητή νοημοσύνη, η τελική απόφαση εκδίδεται από άνθρωπο διαιτητή, ο οποίος προβαίνει στις απαραίτητες τροποποιήσεις.
Όπως αναφέρει σε σχετική συνέντευξή της η Bridget McCormack, ο κατασκευαστικός κλάδος επιλέχθηκε ως πρώτο πεδίο εφαρμογής επειδή υπάρχει μακρόχρονη και στενή συνεργασία της ΑΑΑΑ με επιχειρήσεις, δικηγόρους και διαιτητές του χώρου. Η διαιτησία είναι ιδιαίτερα σημαντική στα μεγάλα έργα, όπου οι διαφορές είναι συχνές και απαιτείται γρήγορη και αποτελεσματική επίλυση ώστε να μην καθυστερεί η πρόοδος. Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη υιοθετηθεί στον κλάδο, ενισχύοντας την αποδοτικότητα στα εργοτάξια, γεγονός που τον καθιστά ιδιαίτερα δεκτικό σε νέες τεχνολογικές λύσεις.
Ήδη η Ένωση διαχειριζόταν χιλιάδες υποθέσεις βασισμένες αποκλειστικά σε έγγραφα, και έτσι τροφοδοτήθηκαν οι AI agents με αυτές ώστε να «εκπαιδευτούν», πάντα με τη συμβολή διαιτητών και δικηγόρων του κατασκευαστικού κλάδου.
Μάλιστα, κατά τις προβλέψεις της Bridget McCormack, το σύστημα αναμένεται να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο στις μικρού αντικειμένου κατασκευαστικές διαφορές. Πολλοί μεγάλοι οργανισμοί δεν προχωρούν σε διαδικασίες για μικρές αξιώσεις επειδή θεωρούν ότι δεν αξίζουν τον απαιτούμενο χρόνο, κάτι που πλέον μπορεί να αλλάξει.
Πέραν των κατασκευών, πολλοί κλάδοι γεννούν διαφορές που επιλύονται αποκλειστικά μέσω εγγράφων. Ενδεικτικά αναφέρονται υποθέσεις παρόχου και ασφαλιστή στον τομέα της υγείας ή διαφορές προμηθευτών στον τομέα της ενέργειας. Όλες αυτές είναι ιδανικές για το πεδίο εφαρμογής της διαιτητικής τεχνητής νοημοσύνης, υπό την προϋπόθεση ότι και τα μέρη συμφωνούν να τις υπαγάγουν.
Τελικά, όμως, υπάρχουν και κατηγορίες υποθέσεων όπου η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα είναι ποτέ κατάλληλη. Κατά την άποψη της προέδρου και διευθύνουσας συμβούλου της ΑΑΑ, οι ποινικές υποθέσεις στις οποίες το κράτος απειλεί κάποιον φερόμενο ως κατηγορούμενο με στέρηση της ελευθερίας του, καθώς και υποθέσεις κατά του κράτους από ιδιώτες, οργανισμούς ή επιχειρήσεις, πρέπει να εκδικάζονται δημόσια, από δικαστές διορισμένους ή εκλεγμένους. Αυτές οι υποθέσεις χρειάζεται να παραμένουν στα δημόσια δικαστήρια, με κύριο αποφασιστικό παράγοντα τον άνθρωπο, καθώς η κρίση επί των εννόμων αγαθών που διακυβεύονται απαιτεί τη βαθιά νομική κρίση, τη συνείδηση και την ευθύνη που μόνο ο άνθρωπος μπορεί να προσφέρει.
Ο AI Arbitrator αποτελεί μία ρηξικέλευθη καινοτομία που μπορεί να επιταχύνει διαδικασίες, να ενισχύσει την ακρίβεια και να απονείμει διαιτητική δικαιοσύνη εκεί όπου μέχρι τώρα υπήρχε δικαστηριακή καθυστέρηση συνοδευόμενη από υπέρογκο κόστος. Παρ’ όλα αυτά, η ηθική στάθμιση, η ενσυναίσθηση και η ανθρώπινη κατανόηση της ουσίας των πραγματικών περιστατικών μιας υπόθεσης παραμένουν ανεκχώρητες. Συνεπώς, σε υποθέσεις όπου στο εδώλιο βρίσκονται η ελευθερία και η αξιοπρέπεια, ο δικαστής δεν μπορεί να αντικατασταθεί, παρά μόνο να υποστηρίζεται από την τεχνητή νοημοσύνη.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily