Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) άνοιξε τον δρόμο για τον δικαστικό έλεγχο των αποφάσεων της FIFA και του Διαιτητικού Αθλητικού Δικαστηρίου (CAS) από τα εθνικά δικαστήρια των κρατών-μελών της ΕΕ.
Σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου του Λουξεμβούργου στην υπόθεση C-600/23, οι αποφάσεις της CAS (του ανεξάρτητου σώματος που εδρεύει στη Λοζάνη της Ελβετίας) θα πρέπει να υπόκεινται σε ουσιαστικό δικαστικό έλεγχο από τα εθνικά δικαστήρια των κρατών-μελών, προκειμένου να διασφαλίζεται η συμβατότητά τους με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις θεμελιώδεις αρχές της.
Το χρονικό της υπόθεσης
Η υπόθεση ξεκίνησε το 2015, όταν ο βελγικός ποδοσφαιρικός σύλλογος RFC Seraing συνήψε χρηματοδοτικές συμφωνίες με τη μαλτέζικη εταιρεία Doyen Sports, μεταβιβάζοντας σε αυτήν μέρος των οικονομικών δικαιωμάτων ποδοσφαιριστών του ποδοσφαιριστών του συλλόγου προς την εταιρεία. Ωστόσο, η FIFA έκρινε ότι οι εν λόγω συμφωνίες παραβιάζουν την απαγόρευση τρίτων επενδυτών να κατέχουν δικαιώματα παικτών (Third-Party Ownership – TPO), επιβάλλοντας στον σύλλογο πειθαρχικές κυρώσεις, περιλαμβανομένης της απαγόρευσης εγγραφής νέων παικτών για ορισμένες μεταγραφικές περιόδους καθώς και χρηματικού προστίμου.
Οι κυρώσεις επικυρώθηκαν τόσο από το Διαιτητικό Αθλητικό Δικαστήριο (CAS) όσο και από το Ομοσπονδιακό Ανώτατο Δικαστήριο της Ελβετίας. Ωστόσο, όταν η υπόθεση έφτασε ενώπιον των βελγικών δικαστηρίων, τόσο το πρωτοδικείο όσο και το εφετείο έκριναν ότι, λόγω της ισχύος του δεδικασμένου (res judicata), δεν είχαν αρμοδιότητα να επανεξετάσουν την υπόθεση.
Κατόπιν αυτής της άρνησης, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο του Βελγίου (Cour de cassation) απηύθυνε προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας να διευκρινιστεί αν επιτρέπεται, υπό το ενωσιακό δίκαιο, ένα εθνικό δικαστήριο να δεσμεύεται από απόφαση διαιτητικού οργάνου, η οποία έχει ήδη επικυρωθεί από δικαστήριο τρίτης χώρας – και συγκεκριμένα της Ελβετίας, που δεν έχει τη δυνατότητα να υποβάλει ερωτήματα στο ίδιο το ΔΕΕ.
Η κρίση του ΔΕΕ
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης απάντησε ότι η αρχή του δεδικασμένου δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την πλήρη αποστέρηση των ενδιαφερόμενων προσώπων από τη δυνατότητα ουσιαστικής δικαστικής προστασίας εντός της Ένωσης. Η ανάγκη για έλεγχο είναι ακόμη πιο επιτακτική όταν η διαιτησία δεν έχει συμφωνηθεί ελεύθερα, αλλά επιβάλλεται μονομερώς από διεθνείς αθλητικές ομοσπονδίες, όπως κατά κανόνα συμβαίνει με τη FIFA και το CAS.
Κατά συνέπεια, οι αποφάσεις του CAS που αφορούν πρόσωπα ή δραστηριότητες εντός της ΕΕ πρέπει να υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο από τα εθνικά δικαστήρια των κρατών-μελών, προκειμένου να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με τις αρχές του ενωσιακού δικαίου, ιδίως με τις αρχές της δημόσιας τάξης, του ελεύθερου ανταγωνισμού και της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων και υπηρεσιών.
Η απόφαση αποτελεί ισχυρό πλήγμα για τον μέχρι πρότινος αδιαμφισβήτητο ρόλο του CAS, το οποίο λειτουργούσε ως η αποκλειστική και τελική διαιτητική αρχή για αθλητικές διαφορές διεθνούς χαρακτήρα, κυρίως υπό την αιγίδα της FIFA και της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ).
Παράλληλα, σύμφωνα με την απόφαση, τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να διαθέτουν τη δυνατότητα λήψης προσωρινών μέτρων, υποβολής προδικαστικών ερωτημάτων στο ΔΕΕ, καθώς και εκδίκασης αιτημάτων αποζημίωσης ή παύσης παράνομων πρακτικών.
Τέλος, το Δικαστήριο τονίζει ότι οποιοσδήποτε εθνικός ή αθλητικός κανόνας που εμποδίζει την παροχή αυτής της προστασίας οφείλει να παραμερίζεται από τα εθνικά δικαστήρια.
Ένα επιπλέον ρήγμα στην εξουσία της FIFA και της UEFA
Η παρούσα απόφαση αποτελεί το τρίτο ισχυρό πλήγμα που δέχονται τα διοικητικά όργανα του παγκόσμιου ποδοσφαίρου από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσα στα τελευταία δύο χρόνια. Είχε προηγηθεί η υπόθεση της European Super League, στην οποία το ΔΕΕ έκρινε ότι η FIFA και η UEFA καταχρώνται τη δεσπόζουσα θέση τους στην αγορά, καθώς και η υπόθεση του ποδοσφαιριστή Λασανά Ντιαρά, που αφορούσε περιορισμούς στις μεταγραφές. Κοινό στοιχείο και των τριών υποθέσεων αποτέλεσε η ανάγκη εναρμόνισης των αθλητικών κανονισμών με θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης, όπως ο ελεύθερος ανταγωνισμός και η ελεύθερη κυκλοφορία.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily