Τα τελευταία χρόνια, η διαμεσολάβηση έχει αναδειχθεί σε ένα κρίσιμο εργαλείο για την επίλυση των νομικών διαφορών, προσφέροντας μια εναλλακτική οδό που βασίζεται στη συνεργασία αντί για την αντιπαράθεση. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του δικηγόρου μετασχηματίζεται: δεν είναι πλέον να «κερδίσει» μια δικαστική διαμάχη, αλλά να υποστηρίξει τον πελάτη του ώστε να φτάσει σε μια δημιουργική και βιώσιμη συμφωνία. Ο δικηγόρος καλείται να ενισχύσει τη διάθεση για συνεργασία και επίλυση, λειτουργώντας ως γέφυρα επικοινωνίας και στρατηγικής σκέψης.
Ο Harold Coleman, έμπειρος δικηγόρος και διαμεσολαβητής, μοιράζεται 9 κρίσιμες και πρακτικές συμβουλές για τους δικηγόρους που θέλουν να γίνουν πραγματικοί σύμμαχοι στην επίλυση των διαφορών των πελατών τους μέσω της διαμεσολάβησης.
1. Αλλαγή νοοτροπίας: από τη μάχη στην επίλυση
Η παραδοσιακή λογική της αντιπαράθεσης δεν βρίσκει θέση στη διαμεσολάβηση. Η αποτελεσματικότητα του δικηγόρου δεν μετριέται με βάση τη σκληρότητα των επιχειρημάτων του, αλλά με την ικανότητά του να συμβάλλει σε ένα πλαίσιο συνεργασίας. Ο ίδιος δεν καλείται να «κερδίσει» μια υπόθεση, αλλά να συμμετάσχει σε μια ουσιαστική διαδικασία επίλυσης. Αυτό απαιτεί μετατόπιση από την αντίληψη της νομικής σύγκρουσης προς μια προσέγγιση που δίνει έμφαση στις ανάγκες, τις σχέσεις και τη βιωσιμότητα της λύσης.
2. Προετοιμασία για διαμεσολάβηση – όχι για δίκη
Η αλλαγή ξεκινά από την προετοιμασία: ο δικηγόρος πρέπει να κατανοήσει ότι προετοιμάζεται για διαμεσολάβηση και όχι για δικαστική μάχη. Ούτε ο ίδιος ούτε ο πελάτης του πρέπει να προσέλθουν απροετοίμαστοι· αντιθέτως, χρειάζεται να προσεγγίσουν τη διαδικασία με ουσιαστικό ενδιαφέρον και συναισθηματική επίγνωση. Μια τέτοια προετοιμασία διευκολύνει τη διαπραγμάτευση και αυξάνει τις πιθανότητες μιας αμοιβαία αποδεκτής λύσης.
3. Η τέχνη της διαπραγμάτευσης και η επιστήμη της πειθούς
Η διαμεσολάβηση είναι το θέατρο της πειθούς – ένας συνδυασμός τέχνης της διαπραγμάτευσης και αρχών της επιστήμης της πειθούς. Ο δικηγόρος καλείται να πει την ιστορία με τρόπο που να συνδέεται με το άλλο μέρος – όχι να το νικήσει. Συχνά, ωστόσο, οι δικηγόροι επικεντρώνονται σε «δικαιώματα» και «νομικές αξιώσεις» ξεχνώντας τον ανθρώπινο παράγοντα, ο οποίος είναι θεμελιώδης για την επίτευξη συμφωνιών.
4. Γνώθι σαυτόν – και τον πελάτη σου
Ο δικηγόρος πρέπει να αναρωτηθεί και να προσπαθήσει να κατανοήσει τι έχει τη μεγαλύτερη αξία για τον πελάτη του. Ποιο είναι το βασικό ζητούμενο πέρα από τις νομικές αξιώσεις; Ποιες είναι οι πραγματικές προτεραιότητες, οι φόβοι ή οι ελπίδες του; Πώς είναι η σχέση με τον συνάδελφο της άλλης πλευράς και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί θετικά; Η προετοιμασία για διαμεσολάβηση είναι ψυχολογική, στρατηγική και ανθρώπινη – όχι μόνο νομική.
5. Η ευγένεια και η ενσυναίσθηση έχουν τεράστια αξία
Πολλοί δικηγόροι εμφανίζονται σκληροί και οξύφωνοι, νομίζοντας πως έτσι εξυπηρετούν τον πελάτη τους. Μια διαφορετική προσέγγιση, όμως, μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο αποτελεσματική: Σκληροί με το πρόβλημα, μα ευγενικοί με τους ανθρώπους. Ένας σπουδαίος δικηγόρος είχε πει: «Οι συγκρούσεις έρχονται και φεύγουν. Οι άνθρωποι όμως θυμούνται τον χαρακτήρα που επιδείξατε την ώρα της σύγκρουσης».
Η αποτελεσματικότητα του δικηγόρου δεν μετριέται με βάση τη σκληρότητα των επιχειρημάτων του, αλλά με την ικανότητά του να συμβάλλει σε ένα πλαίσιο συνεργασίας.
Επιπλέον, η ενσυναίσθηση – η ικανότητα να προσπαθούμε να δούμε τα πράγματα από τη θέση του άλλου – αποτελεί πολλές φορές το πιο ισχυρό εργαλείο πειθούς σε μια διαμεσολάβηση.
6. Η συμπεριφορά είναι μεταδοτική
Η συμπεριφορά μας επηρεάζει άμεσα τη συμπεριφορά του άλλου. Η ενεργητική ακρόαση γεννά ακρόαση. Η θετική στάση προκαλεί αντίστοιχη ανταπόκριση. Όμως, αντίστοιχα, και η επίθεση φέρνει αντίδραση, η προσβολή προκαλεί ανταπάντηση και η διακοπή μπορεί να οδηγήσει σε αδιέξοδο. Κι αυτό ισχύει όχι μόνο για το άλλο μέρος, αλλά και για τον διαμεσολαβητή, που μπορεί να αξιοποιήσει ή να μπλοκάρει τη δυναμική της διαδικασίας ανάλογα με τη συμπεριφορά των νομικών παραστατών.
7. Οι λέξεις έχουν δύναμη
Οι λέξεις σχηματίζουν εικόνες. Η γλώσσα που χρησιμοποιούμε διαμορφώνει αντιλήψεις και συναισθήματα. Αν και στο δικαστήριο υπάρχουν «ενάγοντες» και «εναγόμενοι», δεν χρειάζεται να μεταφέρεται αυτή η ορολογία στη διαμεσολάβηση. Αυτές οι λέξεις διαιωνίζουν την πόλωση και αποδυναμώνουν την εμπιστοσύνη που απαιτείται για τη συνεργασία. Αντί αυτών:
- Αντικαταστήστε το «διαδικασία διαμεσολάβησης» με «συζήτηση διαμεσολάβησης» ή «συνάντηση»
- Μην πείτε «αντίπαλος» – πείτε «άλλο μέρος»
- Μην πείτε «αντίδικος» – ονομάστε τον/την με το όνομά του/της
- Μην κάνετε λόγο για «απαιτήσεις» ή «αντιπροτάσεις» – χρησιμοποιήστε «προτάσεις επίλυσης».
8. Το πρόβλημα – και η λύση – ανήκει στους ίδιους τους εμπλεκόμενους
Ο δικηγόρος δεν είναι ο πρωταγωνιστής. Ούτε και ο διαμεσολαβητής. Πρωταγωνιστές είναι τα ίδια τα μέρη. Η διαμεσολάβηση βασίζεται στην αυτονομία και την ευθύνη τους. Ο ρόλος του νομικού παραστάτη είναι να τα ενθαρρύνει να αναλάβουν την ευθύνη για τη λύση – όχι να τους την προσφέρει έτοιμη.
9. Υπομονή και επιμονή
Η διαμεσολάβηση δεν ολοκληρώνεται πάντα την ίδια μέρα. Η επιτυχία της φαίνεται συχνά μέρες ή εβδομάδες αργότερα, όταν τα μέρη επεξεργαστούν όσα ειπώθηκαν. Ο δικηγόρος πρέπει να παραμείνει υποστηρικτικός και να μην εγκαταλείψει τη διαδικασία πρόωρα. Ο ρόλος του δεν τελειώνει όταν τελειώσει η συνάντηση – συνεχίζεται όσο υπάρχει ανοιχτό παράθυρο επικοινωνίας.
Ο Harold Coleman, Jr., Esq. διετέλεσε Senior Vice President for Mediation στην American Arbitration Association (AAA), καθώς και Executive Director της AAA Mediation.org.
Διαβάστε περισσότερα για τη διαμεσολάβηση και τις εφαρμογές της στη χώρα μας στην ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαμεσολάβησης & Διαιτησίας (ΕΟΔΙΔ).
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily