Την ανάγκη ουσιαστικής επανεξέτασης του Σχεδίου Νόμου «Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών» ζητά ο Δικηγορικός Σύλλογος Πειραιά, εκφράζοντας έντονο προβληματισμό για τη φιλοσοφία και τις βασικές επιλογές του νομοθετήματος, το οποίο, όπως υποστηρίζει, δεν περιορίζεται στη ρύθμιση των εναλλακτικών μορφών επίλυσης διαφορών, αλλά επιχειρεί ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο απονομής της δικαιοσύνης στις ιδιωτικές διαφορές.
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου, κατά τη συνεδρίασή του στις 17 Σεπτεμβρίου 2026, επισημαίνει ότι το σχέδιο νόμου επηρεάζει όχι μόνο την πολιτική δίκη, αλλά και τον τρόπο άσκησης της δικηγορίας, καθώς εισάγει νέες υποχρεωτικές διαδικασίες πριν από την προσφυγή στα δικαστήρια. Σύμφωνα με τον Σύλλογο, οι ρυθμίσεις αυτές δημιουργούν ζητήματα σε σχέση με το δικαίωμα παροχής έννομης προστασίας από τα δικαστήρια.
Στο επίκεντρο η υποχρεωτική προσφυγή σε εναλλακτικές διαδικασίες
Ο Δικηγορικός Σύλλογος Πειραιά εκφράζει την αντίθεσή του κυρίως στην καθιέρωση υποχρεωτικής προδικαστικής διαδικασίας εναλλακτικής επίλυσης διαφορών για μεγάλο αριθμό ιδιωτικών διαφορών.
Όπως αναφέρει, με το νέο πλαίσιο μια διαφορά δεν θα μπορεί να εισαχθεί ενώπιον δικαστηρίου χωρίς να έχει προηγηθεί προσπάθεια επίλυσής της μέσω εναλλακτικής μεθόδου. Κατά τον Σύλλογο, η υποχρεωτικότητα αυτή μπορεί να οδηγήσει σε πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση και να δημιουργήσει επιπλέον εμπόδια για τον πολίτη που επιδιώκει δικαστική προστασία, ιδίως όταν υπάρχει οικονομική ανισορροπία μεταξύ των διαδίκων.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η μετατροπή των εναλλακτικών μορφών επίλυσης από προαιρετικά εργαλεία σε υποχρεωτικό στάδιο ενδέχεται να αλλοιώσει τον ίδιο τον χαρακτήρα τους, καθώς υπάρχει κίνδυνος να εξελιχθούν σε μια τυπική και δαπανηρή διαδικασία χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα όταν δεν υπάρχει πραγματική διάθεση συμβιβασμού από τα μέρη.
Αντιρρήσεις για το πεδίο εφαρμογής της υποχρεωτικής διαδικασίας
Ειδικότερες επιφυλάξεις διατυπώνονται για το άρθρο 19 του σχεδίου νόμου. Ο Δικηγορικός Σύλλογος Πειραιά αντιδρά στη μείωση του ορίου για τις διαφορές της τακτικής διαδικασίας του Μονομελούς Πρωτοδικείου που υπάγονται στην υποχρεωτική προδικαστική διαδικασία από 30.000 σε 10.000 ευρώ.
Παράλληλα, ζητά να εξαιρεθούν από την υποχρεωτική διαδικασία ευρύτερες κατηγορίες διαφορών, όπως οι εργατικές και οι αυτοκινητικές διαφορές, υποστηρίζοντας ότι έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά λόγω της κοινωνικής τους διάστασης, της ανάγκης ταχείας εκκαθάρισης και της αποδεικτικής τους πολυπλοκότητας.
Ένσταση στην κύρωση για όσους δεν επιλέγουν διαμεσολάβηση
Ο Σύλλογος εκφράζει επίσης αντίθεση στη ρύθμιση του άρθρου 18, η οποία προβλέπει χρηματική κύρωση για όποιον δεν συμμετέχει στην εισαγωγική συνεδρία διαμεσολάβησης.
Κατά την άποψή του, η επιλογή επίλυσης μιας διαφοράς μέσω εναλλακτικής διαδικασίας θα πρέπει να παραμένει αποτέλεσμα ελεύθερης βούλησης των μερών και όχι υποχρέωση που συνοδεύεται από κυρώσεις.
Αντίδραση στην πρόταση του διαμεσολαβητή και στη δικαστική δαπάνη
Ιδιαίτερες αντιρρήσεις διατυπώνει ο Δικηγορικός Σύλλογος Πειραιά για τη ρύθμιση του άρθρου 81, σύμφωνα με την οποία ο διαμεσολαβητής μπορεί να διατυπώσει πρόταση επίλυσης όταν τα μέρη δηλώνουν ότι δεν επιτυγχάνεται συμφωνία, ακόμη και χωρίς αμοιβαίο σχετικό αίτημα.
Η πρόταση αυτή, σύμφωνα με την ανακοίνωση, θα μπορεί να επισυνάπτεται στο πρακτικό μη επίτευξης συμφωνίας και να λαμβάνεται υπόψη από το δικαστήριο κατά την επιμέτρηση της δικαστικής δαπάνης, εφόσον η δικαστική απόφαση συμπίπτει ουσιαστικά με το περιεχόμενο της πρότασης.
Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη μεταβάλλει τον χαρακτήρα της διαμεσολάβησης ως εμπιστευτικής διαδικασίας και δημιουργεί προβληματισμούς σε σχέση με την ελεύθερη διάθεση του αντικειμένου της δίκης και τον ρόλο του φυσικού δικαστή.
Ζήτημα εκπροσώπησης των δικηγόρων στην Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης
Παράλληλα, ο Δικηγορικός Σύλλογος Πειραιά χαρακτηρίζει προβληματική τη σύνθεση της Κεντρικής Επιτροπής Διαμεσολάβησης που προβλέπει το άρθρο 127, υποστηρίζοντας ότι υποβαθμίζεται ο θεσμικός ρόλος του δικηγορικού σώματος.
Όπως αναφέρει, παρά τη σημαντική συμβολή των δικηγόρων στην επιτυχία του θεσμού της διαμεσολάβησης, προβλέπεται η εκπροσώπησή τους στην Επιτροπή από έναν μόνο εκπρόσωπο της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων.
Έκκληση για διάλογο πριν από την ψήφιση
Τέλος, ο Δικηγορικός Σύλλογος Πειραιά εκφράζει επιφυλάξεις για την άμεση εφαρμογή μιας τόσο εκτεταμένης μεταρρύθμισης εν μέσω δικαστικού έτους, υποστηρίζοντας ότι η αλλαγή προκαλεί αναστάτωση σε δικαστές και δικηγόρους και ενισχύει την ανασφάλεια δικαίου για τους πολίτες.
Ζητά να μην ολοκληρωθεί εσπευσμένα η διαβούλευση και καλεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης σε ουσιαστική επανεπεξεργασία του σχεδίου νόμου, με στόχο, όπως επισημαίνει, την προστασία της ουσιαστικής και αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας των πολιτών.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily