Τα κατασκευαστικά έργα συγκαταλέγονται στους πιο απαιτητικούς επιχειρηματικούς τομείς, καθώς κάθε έργο συνδυάζει τεχνική πολυπλοκότητα, αυστηρά χρονοδιαγράμματα και σημαντικά οικονομικά συμφέροντα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι διαφορές μεταξύ ιδιοκτητών, εργολάβων, υπεργολάβων, μελετητών και προμηθευτών είναι συχνό φαινόμενο και μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την πορεία ενός έργου.
Οι συνηθέστερες αιτίες συγκρούσεων αφορούν καθυστερήσεις στην εκτέλεση των εργασιών, διαφωνίες σχετικά με τις πληρωμές, αλλαγές στο αντικείμενο του έργου, αυξήσεις στο κόστος των υλικών και ζητήματα ποιότητας κατασκευής. Παράλληλα, οι συνεχείς τροποποιήσεις που προκύπτουν κατά την εξέλιξη ενός έργου, σε συνδυασμό με απρόβλεπτες συνθήκες και οικονομικές πιέσεις, αυξάνουν τον κίνδυνο αντιπαραθέσεων.
Παραδοσιακά, τέτοιες διαφορές κατέληγαν στα δικαστήρια. Ωστόσο, η δικαστική οδός είναι συχνά χρονοβόρα, δαπανηρή και μπορεί να διαταράξει οριστικά τις επαγγελματικές σχέσεις των εμπλεκομένων. Για τον λόγο αυτό, η διαμεσολάβηση και η διαιτησία αναδεικνύονται ολοένα και περισσότερο ως οι προτιμώμενες μέθοδοι επίλυσης κατασκευαστικών διαφορών.
Η διαμεσολάβηση δίνει τη δυνατότητα στα μέρη να συζητήσουν τη διαφορά τους με τη βοήθεια ενός ουδέτερου τρίτου προσώπου και να αναζητήσουν μια αμοιβαία αποδεκτή λύση. Η διαδικασία είναι ευέλικτη, εμπιστευτική και συμβάλλει στη διατήρηση της συνεργασίας, στοιχείο ιδιαίτερα σημαντικό σε έναν κλάδο όπου οι επαγγελματικές σχέσεις είναι συχνά μακροχρόνιες.
Η διαιτησία, από την άλλη πλευρά, προσφέρει μια πιο επίσημη διαδικασία, κατά την οποία ένας ή περισσότεροι εξειδικευμένοι διαιτητές εξετάζουν τα στοιχεία της υπόθεσης και εκδίδουν δεσμευτική απόφαση. Η δυνατότητα επιλογής διαιτητών με τεχνικές γνώσεις στον κατασκευαστικό κλάδο αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα, ιδιαίτερα σε υποθέσεις που απαιτούν εξειδικευμένη κατανόηση τεχνικών ζητημάτων.
Στην Ελλάδα, η διαιτησία μπορεί να διεξαχθεί είτε ad hoc είτε θεσμικά, μέσω οργανισμών θεσμικής διαιτησίας που έχουν συσταθεί και λειτουργούν σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 5016/2023, όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαμεσολάβησης και Διαιτησίας (ΕΟΔΙΔ). Ειδικότερα, ο ΕΟΔΙΔ διαθέτει εκτενή κατάλογο διαιτητών στον οποίο περιλαμβάνονται και εξειδικευμένοι επαγγελματίες με πολυετή εμπειρία και υψηλή επιστημονική κατάρτιση στον τομέα των κατασκευών, παρέχοντας την αναγκαία τεχνογνωσία για την αποτελεσματική επίλυση σύνθετων κατασκευαστικών διαφορών.
Καθώς τα κατασκευαστικά έργα γίνονται ολοένα πιο σύνθετα, η ανάγκη για γρήγορη και αποτελεσματική επίλυση διαφορών αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η διαμεσολάβηση και η διαιτησία δεν αποτελούν πλέον απλώς εναλλακτικές λύσεις έναντι της δικαστικής αντιδικίας, αλλά βασικά εργαλεία για τη μείωση του κόστους, την αποφυγή καθυστερήσεων και τη διασφάλιση της ομαλής εξέλιξης των έργων. Σε έναν τομέα όπου ο χρόνος και η συνεργασία έχουν κρίσιμη αξία, οι διαδικασίες αυτές προσφέρουν μια σύγχρονη και αποτελεσματική απάντηση στις προκλήσεις των κατασκευαστικών διαφορών.
* Η κ. Αντιγόνη Καραμάνη είναι Δικηγόρος και Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια – Υπεύθυνη Συντονισμού Νομικών Υπηρεσιών του ΕΟΔΙΔ.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily