Στη διαμεσολάβηση, πολλές φορές, και ιδίως όταν η υπόθεση είναι εμπορικής φύσεως, η προσοχή στρέφεται σε όσα είναι απτά. Τα μέρη απλώς επαναλαμβάνουν τις θέσεις, τις απόψεις τους, προτάσεις για επίλυση και τα πιθανά αποτελέσματα. Παρ’ όλα αυτά, κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων, οι εσωτερικές διεργασίες των μερών συχνά θυμίζουν μια προσωπική Οδύσσεια. Έτσι ακριβώς παρομοιάζει τη διαδικασία της Διαμεσολάβησης η Andrea Maia, Δικηγόρος, Διαμεσολαβήτρια και ειδική σε θέματα νομικής καινοτομίας, στο σχετικό της άρθρο στο Kluwer Mediation Blog.
Οι έντονες συγκρούσεις αναπόφευκτα φέρνουν τα άτομα αντιμέτωπα με την αβεβαιότητα και τον φόβο της απώλειας ή της αλλαγής, είτε εκπροσωπούν τον εαυτό τους είτε κάποια εταιρεία. Η πίεση για γρήγορη επίλυση, λόγω δικονομικών προθεσμιών ή επιχειρηματικών αναγκών, ωθεί τα μέρη σε μια επιφανειακή στάση απέναντι στη διαδικασία, δυσχεραίνοντας ταυτόχρονα το έργο του διαμεσολαβητή, που καλείται να αποκωδικοποιήσει τις πραγματικές τους ανάγκες.
Όπως στην Οδύσσεια, το ταξίδι του Οδυσσέα παρατείνεται επειδή κατά τη διαδρομή δοκιμάζεται σε προσωπικό επίπεδο. Κύματα, θύελλες, τρομακτικά πλάσματα, πειρασμοί και άλλα εμπόδια τον απομακρύνουν από τον στόχο του και τον εκθέτουν σε παρορμήσεις και εύκολες λύσεις. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος που κλήθηκε να αντιμετωπίσει δεν ήταν να χαθεί στη θάλασσα, αλλά να μη χάσει τον ίδιο του τον εαυτό.
Έτσι, όταν ο διαμεσολαβητής επιχειρεί το λεγόμενο reality check, τα μέρη καλούνται να διερωτηθούν τι μπορούν να αντέξουν χωρίς να προδώσουν τον εαυτό τους και τι είναι πραγματικά εφικτό, αντί να φαντάζονται τι θα ήθελαν χωρίς να υπολογίζουν το άλλο μέρος. Με αυτόν τον τρόπο, οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες δίνουν χώρο στη διαύγεια και στο «γνώθι σαυτόν».
Αυτή η κατανόηση του εφικτού συνδέεται με το έργο του William Ury, στο βιβλίο του Possible, που υπενθυμίζει ότι το αντίθετο της σύγκρουσης δεν είναι η συμφωνία αλλά η δημιουργικότητα και η ικανότητα να κατασκευάσουμε δρόμους βιώσιμους και ανθρώπινους. Το εφικτό, λοιπόν, δεν είναι συμβιβασμός από αδυναμία. Είναι συνειδητή επιλογή θεμελιωμένη στην πραγματικότητα, την ευθύνη και την αυτογνωσία. Αντί να ζητείται από τα μέρη να εγκαταλείψουν τις αξίες και τις φιλοδοξίες τους, η ιδέα του εφικτού, τα βοηθά να ξεκαθαρίσουν τι πραγματικά έχει σημασία γι’ αυτά.
Στη διαδικασία αυτή, ο ρόλος του διαμεσολαβητή δεν είναι να πείσει ούτε να παράγει ο ίδιος συμφωνίες, αλλά να δημιουργεί τις συνθήκες μέσα στις οποίες τα μέρη μπορούν να καταλάβουν τι πραγματικά θέλουν και τι μπορούν να αντέξουν. Πριν από τους αριθμούς και τους όρους, ο διαμεσολαβητής διαμορφώνει έναν ασφαλή χώρο όπου ο στοχασμός, οι παύσεις και η δημιουργική σιωπή βοηθούν τα μέρη να αναγνωρίσουν εσωτερικές αλήθειες που δεν έχουν ακόμη αποδεχτεί. Χωρίς καθοδήγηση, επιτρέπει να αναδυθεί μια εσωτερική αποσαφήνιση που δεν παρακάμπτει τη διαπραγμάτευση αλλά την καθιστά πραγματικά δυνατή.
Η διαμεσολάβηση ξεκινά από μια προσωπική αποδοχή συνεπειών, ορίων και απωλειών. Μια διαδικασία που συχνά συνοδεύεται από πένθος, αλλά χωρίς την οποία οι εξωτερικές συμφωνίες παραμένουν εύθραυστες. Όπως ο Οδυσσέας που επιστρέφει μεταμορφωμένος, έτσι και τα μέρη αλλάζουν μέσα από τη διαδικασία, η οποία δεν αποτελεί συντόμευση αλλά ουσιαστικό ταξίδι που απαιτεί υπομονή και αντοχή στον πειρασμό των εύκολων και γρήγορων λύσεων.
Η διαμεσολάβηση συνοδεύει τα μέρη ώστε να βρουν μια συμφωνία βιώσιμη γι’ αυτά, αναγνωρίζοντας ότι το εξωτερικό «ναι» μπορεί να υπάρξει μόνο όταν προηγηθεί το εσωτερικό, αυτό που ο καθένας παραδέχεται στον εαυτό του, στηρίζοντας έτσι αποτελέσματα πραγματικά ουσιαστικά και ανθεκτικά.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη Daily